سالها زمان صرف پي بردن به اين حقيقت كردهايد كه راز غولپيكر بودن دايناسورها را بايد در نوع غذا خوردشان پيدا كرد. رسيدن به چنين نتيجهاي چرا اينقدر زمان برده است؟
دايناسورها زنده نيستند و ما نيز اطلاعات بسيار محدودي از آنها داريم. براي پيدا كردن پاسخي روشن به اين پرسش كه چرا اين حيوانات بسيار غولپيكر بودهاند، راهي نداشتيم جز اين كه براي بررسي ساير تحقيقات به عمل آمده در گذشته و همچنين كنكاش در فسيل آنها مدت زيادي را صرف كنيم. ما اكنون به اين نتيجه رسيدهايم كه دايناسورها رژيم غذايي در قالب فستفود داشتهاند و به جاي اين كه شكار خود را بتدريج بجوند يكباره آن را ميبلعيدهاند. در حقيقت اين يك معادله بسيار ساده است. هر چه حيوان بزرگتر باشد، زمان بيشتري را صرف سير كردن خود ميكند. اين نكته به معناي آن است كه يك فيل بسيار كم ميخوابد. اين حيوان روزانهتا 18 ساعت زمان صرف خوردن ميكند. اين وضعيت درخصوص دايناسورها نيز صدق ميكند، به طوري كه متوجه شدهايم اگر طول شبانهروز 30 ساعت هم بود اين حيوانات تقريبا تمامي اين مدت را صرف سير نگاه داشتن خود ميكردند.
پس ميتوان گفت علت اين كه حيوانات درشت اندام امروزي به اندازه دايناسورهاي غولپيكر ميليونها سال پيش نيستند به اين مساله برميگردد كه حيوانات امروزي به جاي بلعيدن، شكار و غذاي خود را ميجوند.
اين همان پاسخي است كه براي رسيدن به آن گروهي از دانشمندان بينالمللي زماني در حدود 6 سال را صرف كردهاند. اين تحقيقات با بودجه كلاني درحدود 3 ميليون يورو انجام شده است. تمامي اين آمار و ارقام حكايت از اهميت يافتههاي اين پروژه دارد. ما هميشه اين پرسش را براي خود مطرح ميكرديم كه چرا حيوانات درشتاندام امروزي نظير فيلها به اندازه دايناسورها و بخصوص دايناسورهاي گردن دراز ميليونها سال پيش نيستند. اكنون ميتوان حداقل يك دليل روشن و قاطع براي اين پرسش مطرح كرد: حيوانات امروزي ميجوند، اما دايناسورها ميبلعيدند!
گروه بزرگي از دايناسورهاي گردن دراز، در عين حال سر نه چندان بزرگي داشتهاند. آيا اين رابطه مستقيمي با نحوه
غذا خوردن آنها داشته است؟
پيش از هر چيزي بايد گفت جويدن به هضم سريع غذا كمك ميكند. زماني كه غذا به تكههاي كوچكتر خرد ميشود، سطح كلي آن افزايش يافته و در نتيجه آنزيمهاي معده راحتتر ميتوانند پردازشهاي لازم را روي آن انجام دهند. حيواناتي كه گياهخوار هستند از اين قابليت مهم برخوردارند اما بايد توجه داشت كه جويدن به زمان نياز دارد، كه چنين شرايطي براي حيواناتي با ابعاد بسيار بزرگ نظير دايناسورهاي گردن دراز همخواني ندارد. همچنين يك رابطه منطقي ديگر را نيز ميتوان مطرح كرد.
فرآيند جويدن به سر بزرگي نياز دارد چون بايد ماهيچهها و دندانهاي بزرگي به كار گرفته شوند. اگر دقت كنيد متوجه ميشويد فيلها كه داراي سرهاي بزرگي هستند از جمله بهترين حيوانات گياهخواري در دنيا به شمار ميآيند كه بخوبي ميجوند. با اين حال دايناسورهاي گياهخوار سر كوچك و جمجمه سبكي داشتهاند. تحقيقات نشان داده كه تنها همين حقيقت علمي آنها را قادر ساخته تا گردنهاي درازي داشته باشند.
درخصوص دندانها در دايناسورها چه اطلاعاتي به دست آوردهايد؟
اتفاقا اين بخش از جمله قسمتهاي جذاب و هيجانانگيز تحقيقات ما بوده است. ما متوجه شدهايم كه دايناسورهاي عظيمالجثه و گياهخوار ميليونها سال پيش علاقه زيادي به خوردن گياهان سوزني شكل داشتهاند. در حقيقت اين غذا بخش ثابتي از رژيم غذايي اين حيوانات به شمار ميآمده است. بخشي از تحقيقات ما نشان داده است اين نوع گياهان از حيث مغذي بودن قابل توجه هستند.
با اين حال امروزه تنها حيوانات اندكي از آنها به عنوان منبع غذايي استفاده ميكنند. يك دليل اصلي براي چنين عدم تمايلي اين است كه خوردن چنين گياهاني كار چندان سادهاي نيست و تأثير خوبي نيز بر دندانها ندارد. اين نوع گياهان دربرگيرنده حجم قابل توجهي از سيليكات هستند كه همچون كاغذ سمباده عمل ميكنند. با اين حال تا زماني كه اين گياهان بلعيده شده و نه جويده ميشوند، هيچ مشكلي براي دندانها و حيوان به وجود نميآيد. نكته جالب توجه ديگر اين است كه بر اساس يافتههاي جديد، اين نوع دايناسورها به طور غير معمول و در يك چرخه يك ماهه دندان جديد در ميآوردند.
البته به نظر ميرسد عوامل مختلفي به دايناسورها امكان ميداده تا بدون دغدغه به حيات خود ادامه دهند؟
دايناسورها و بخصوص دايناسورهاي گياهخوار گردن دراز، معمولا نرخ زاد و ولد قابل توجهي داشتهاند. همين نكته موجب ميشد تا همواره شمار قابل توجهي از آنها به زندگي خود ادامه دهند. تحقيقات گوناگوني در اين زمينه انجام شده كه نشان ميدهد دهها ميليون سال پيش اوضاع جوي زمين آنچنان براي حيات دايناسورها فراهم بوده است كه شمار قابل توجهي از آنها در نقاط مختلف زندگي ميكردهاند.
آيا برنامهاي براي ادامه اين تحقيقات داريد؟
گرچه در پايان دور نخست تحقيقات قرار داريم و نتايج مختلفي به دست آوردهايم، اما هنوز اين آغاز راه است. ما به دنبال تشخيص دقيقتر دايناسورها در زمينه غذا خوردن هستيم. تاكنون نگاه نسبتا كلي به اين موضوع داشتهايم اما در نظر داريم در آينده نگاه موشكافانهتري به گونههاي مختلف دايناسوري داشته باشيم. البته ادامه اين تحقيقات صرفا به منابع مالي موردنياز بستگي دارد. تحقيقات ما در دور نخست حدود 6 سال به طول انجاميد و درصورتي كه ادامه داشته باشد ميتواند يكي از طولانيترين تحقيقات علمي جهان در چند دهه گذشته لقب بگيرد.
پروفسور مارتين سندر در يك نگاه
اين محقق در بيش از يك دهه گذشته، عمده تحقيقات خود را روي رژيم غذايي دايناسورها و بخصوص دايناسورهاي گياهخوار متمركز كرده است. وي در اين مدت با دانشگاهها و مراكز معتبر علمي زيادي همكاري داشته و به نوعي ميتوان گفت در قلب يك رشته تحقيقات بينالمللي در زمينه دايناسورها قرار دارد. وي در سالهاي اخير به عنوان استاد دانشگاه در رشته ديرينهشناسي با دانشگاه بن آلمان همكاري داشته است و در پروژه اخير نيز برخي دانشجويان سالهاي قبل وي به عنوان همكار با او مشغول به فعاليت بودهاند. وي علاقه خاصي به دايناسورها و راز و رمز ناشناخته زندگي آنها دارد. پروفسور سندر در سالهاي گذشته جوايز زيادي نيز درخصوص دستاوردهايش درباره دايناسورها كسب كرده است.
گزارشها و تحليل ها 
