عضو هيات مديره انجمن ترويج علم گفت: بخش عمده مشكلاتي كه در آموزش عالي و علم ايران وجود دارد ناشي از عدم توجه به مفهوم علم مدرن و جوهره آن است كه اين مشكل از زمان تاسيس دارالفنون و ورود نهادهاي علمي مدرن به ايران وجود داشته است.
رضا منصوري كه در نشست هم انديشي تدوين منشور ترويج علم با عنوان «تخيل و آينده نگري» سخن ميگفت، خاطرنشان كرد: اين موضوع كمتر در ايران مورد توجه بوده در حالي كه تخيل نقش بسيار بالايي در علم مدرن دارد.
وي افزود: به تخيل از اين ديد نگاه مي كنيم كه جوهره حس خوشبختي انسان است و در دنياي نوين ترسيم آينده كه آينده نگري گفته ميشود، مبتني بر تخيل است.
استاد فيزيك دانشگاه صنعتي شريف تصريح كرد: آينده نگري چيزي است كه بر تحقق آينده تاكيد دارد كه جوامع مختلف سعي ميكنند آينده اي را ترسيم كرده و به سمت تحقق آن حركت كنند؛ بنابراين به يك معني، جوهره دنياي مدرن است و تحولاتي كه به خصوص پس از جنگ جهاني دوم علم و فنآوري را كاملا تغيير داده، متاثر از تخيل بوده است.
عضو فرهنگستان علوم كشورهاي در حال توسعه (تواس) خاطرنشان كرد: وظيفه انجمن ها و كساني كه مروج علم در كشور هستند اين است كه اگر به ترويج علم علاقمند هستند، نقش جوهره اصلي علم مدرن را بدانند. چرا كه چنانچه به آن توجه نشود ممكن است اشتباهي به مانند آن چه از زمان ورود دارالفنون و نهادهاي علمي مدرن به ايران تاكنون را مرتكب شده ايم تكرار كنيم.
به گفته منصوري، با تكرار اشتباه در ترويج علم و عدم توجه به جوهره اصلي علم در ترويج آن ممكن است 100 سال ديگر متوجه اين اشتباه شويم.
وي با تفكيك فرايند علم و نتيجه فرآيند علم خاطرنشان كرد: آنچه كه در كتاب هاي علمي ميآيد، علم نيست، بلكه نتيجه فرايند علم است و اين فرايند انتها ندارد و به طور دائم تكرار، پيشرفت و تحول ايجاد مييابد كه مجموعه فرايند اجتماعي بسيار پيچيدهاي محسوب مي شود اما در نهايت به چيزي مانند كتاب تبديل ميشود كه ما هم خيال ميكنيم علم آن چيزي است كه در كتاب آمده است، طوري كه حتي در دانشگاهها تصور ميكنيم علم آن چيزي است كه در كتاب ها وجود دارد و اصل براي استاد، كتاب است و از دانشجو هم انتظار خواندن كتاب وجود دارد.
استاد دانشگاه صنعتي شريف تصريح كرد: همين تصور غلط نسل در نسل ادامه يافته و پس از انقلاب كه سه نسل از دانشجويان، استاد دانشگاه شدهاند اين تصور منتقل شده است اما بايد توجه كرد با توجه به اين تكراراشتباه، جبران آن بسيار پيچيده است؛ بنابراين وقتي فكر ميكنيم كه چه زماني ميتوان اين اشتباه را تصحيح كرد، قطعا زماني كمتر از 100 يا 200 سال به ذهن متبادر نميشود؛ لذا وقتي از ترويج علم يا منشور ترويج علم صحبت ميكنيم بايد متوجه اين موضوعات باشيم و با تامل و دقت بيشتر بدانيم كه چه كار مي خواهيم انجام دهيم.
منصوري اضافه كرد: در ترويج علم بايد توجه كرد كه به دنبال ترويج فرايند علم هستيم و يا به ترويج خود علم تاكيد داريم، اما آنچه كه تاكنون گفته شده ترويج دانستهها است به عنوان مثال در ماهنامه نجوم به دنبال ترويج دانستههاي نجومي هستيم.
وي بيان كرد: فرايند علم كه پس از جنگ جهاني دوم رشد يافته است، مبتني بر دو نياز جامعه بشري است، يكي نياز فرد به شكوفايي خودش است چرا كه انسان نياز دارد، توانايي ذهني خود را محقق كند و به يك معني، شكوفا كند كه در آموزش عالي اصلا به اين موضوع توجه نشده است در حالي كه اساس علم جديد را تشكيل ميدهد. دومين مساله نيازاجتماعي است. به طوري كه اجتماع نيازمند رفاه است كه از فرايند علم انتظار چنين كاري را دارد چرا كه فرايند علم به وجود آمده است تا به اين نيازها پاسخ دهد.
عضو فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي تصريح كرد: متاسفانه در ايران علم را به عنوان فرايند نديدهايم واگر به علم توجه شده است تنها دانش و آموزش را ديده ايم به طوري كه سالها وزارتي كه اين كار را ميكرد به وزارت آموزش عالي موسوم بود و هنوز هم هيچ بخشي در وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري نداريم كه علم را به معني فرايند آن ببيند.
منصوري تاكيد كرد: فكر نمي كنم كه هر چه راجع به اين موضوعات صحبت كنيم و به سرعت اين مفهوم در بين سياستمداران و سياستگذاران و دانشگاهيان جا بيافتد، بتوان زودتر از 100 سال ديگر در جامعه اثر گذار بود.
گزارشها و تحليل ها 
